Historia Muzeum Archidiecezjalnego Kardynała Karola Wojtyły w Krakowie

 

Muzeum Archidiecezjalne w Krakowie ustanowił w 1906 kardynał Jan Puzyna, jednak w obecnej formie istnieje ono od 1994 r.

Ze względu na skromne środki finansowe, jakimi dysponował pierwszy dyrektor Muzeum – ks. dr Czesław Wądolny – nie udało się ulokować siedziby instytucji na Wawelu. Otwarciu Muzeum nie sprzyjał również wybuch I wojny światowej, a zbiory sztuki sakralnej zostały przetransportowane najpierw do pomieszczeń katedralnych na Wawelu, następnie do kamienicy przy ul. Wiślnej 12, skąd z kolei przeniesiono je do budynku Kurii Metropolitalnej w Krakowie, by w roku 1941 po raz kolejny ulokować zbiory w klasztorze oo. Dominikanów, gdzie pozostały aż do końca okupacji.

Ponowną, niestety i tym razem nieudaną próbę otwarcia Muzeum Archidiecezjalnego podjął kardynał Karol Wojtyła, który na siedzibę instytucji wyznaczył wówczas klasztor oo. Augustianów w Krakowie. Wraz z powrotem oo. Augustianów do miasta w roku 1989 roku obiekty muzealne zostały po raz kolejny zdeponowane w innych miejscach.

5 maja 1994 r., po niemalże 90. latach istnienia, decyzją ks. kard. Franciszka Macharskiego, placówka ta została ulokowana u stóp Wawelu – w domu, w którym niegdyś mieszkał ksiądz, a następnie biskup Karol Wojtyła.

Kamienice o numerach 19 i 21, w których swoją siedzibę ma obecnie Muzeum Archidiecezjalne Kardynała Karola Wojtyły, to dwa zabytkowe budynki wpisujące
się w historyczny układ urbanistyczny ulicy Kanoniczej. Ich wnętrza zdobią bogato dekorowane kamienne portale – gotyckie w części parterowej i renesansowe na piętrach – malarsko ozdobione ściany i stropy. XVII-wieczny dziedziniec arkadowy kamienicy Dziekańskiej (ul. Kanonicza 21) to jeden z najpiękniejszych renesansowych dziedzińców typu pałacowego w Europie.

W 1951 roku na ul. Kanoniczą, do domu św. Stanisława (ul. Kanonicza 19), przeprowadził się ks. Karol Wojtyła. W lipcu 1957 roku, po otrzymaniu sakry biskupiej Karol Wojtyła zamieszkał na pierwszym piętrze kamienicy Dziekańskiej w kilkupokojowym mieszkaniu. Do dnia dzisiejszego liczne pamiątki osobiste związane z osobą księdza a następnie biskupa Karola Wojtyły prezentowane są w pomieszczeniach, które niegdyś zamieszkiwał. Niewielki i skromny kwadratowy pokój z oknem wychodzącym na dziedziniec kamienicy św. Stanisława wypełniają nieliczne przedmioty codziennego użytku – książki, sprzęt sportowy, ubrania, łóżko i biurko. To w tym pokoju przyjmował gości i studentów. To również tutaj powstawała rozprawa habilitacyjna ks. Karola Wojtyły.

Obecnie w zakres przestrzeni ekspozycyjnej muzeum Archidiecezjalnego, oprócz wspomnianego pokoju ks. Karola Wojtyły, wchodzi dziesięć sal wystawienniczych usytuowanych na pierwszym piętrze oraz sześć sal w części parterowej, przeznaczonych na ekspozycję wystawy stałej Tempus Argenti 25. lat Muzeum Archidiecezjalnego w domu Karola Wojtyły. Ponadto siedem pomieszczeń w piwnicy kamienicy św. Stanisława i Kamienicy Dziekańskiej zajmują wystawy czasowe organizowane cyklicznie przez Muzeum Archidiecezjalne.

Bogate zbiory Muzeum, pochodzące kościołów i klasztorów Archidiecezji Krakowskiej, obejmują swym zakresem eksponaty z okresu od XIII do XX wieku – malarstwo, rzeźba, rzemiosło artystyczne, tkaniny i parametry liturgiczne. To właśnie w Muzeum Archidiecezjalnym w Krakowie znajduje się najstarsze w Polsce malowidło pochodzące z poł. XIII wieku – tzw. święte z Dębna Podhalańskiego: św. Katarzyna Aleksandryjska i św. Agnieszka.