Karol Wojtyła – poeta, aktor, student, ksiądz

Po ukończeniu 8-letniego gimnazjum w Wadowicach i uzyskaniu świadectwa z wyróżnieniem, Karol Wojtyła przeprowadził się wraz z ojcem do Krakowa, gdzie podjął studia polonistyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rodzina zamieszkała w domu krewnych matki Karola, przy ulicy Tynieckiej 10. Karol Wojtyła rozpoczął naukę w październiku 1938 roku, niestety Jego plany edukacyjne pokrzyżował wybuch drugiej wojny światowej.

Rok 1940 okazał się niezwykle trudny ale i istotny dla przyszłości Karola Wojtyły. To wtedy poznał Jana Tyranowskiego, Czcigodnego Sługę Bożego, który podczas wojny prowadził spotkania religijne w swoim mieszkaniu. Ich znajomość rozpoczęła się podczas rekolekcji w Parafii św. Stanisława Kostki na Dębnikach. To właśnie Jan Tyranowski zaraził młodego Wojtyłę pasją do tekstów autorstwa Jana od Krzyża, które mocno ukształtowały Jego postawę. Analiza pism Jana Kantego w kontekście duszy była także tematem pracy doktorskiej Karola.

 

Jesienią 1940 roku Karol Wojtyła podjął pracę w zakładach chemicznych Solvay, aby uchronić się przed wywózką do Niemiec. Początkowo pracował w kamieniołomie na Zakrzówku, którego polscy zarządcy, aby chronić studentów od najcięższych robót, zlecali im lżejsze prace fizyczne. I tak na przykład Karol Wojtyła został przydzielony do pomocy strzałowemu, który często powtarzał przyszłemu papieżowi, że powinien zostać księdzem. W okresie powstały pierwsze utwory literackie Karola Wojtyły, takie jak Kamieniołom, opowiadający o tej niezwykle wyczerpującej pracy.

Czas ten był również początkiem formowania się pierwszego konspiracyjnego teatru, do którego należał Karol Wojtyła. Jego założyciel, Mieczysław Kotlarczyk, był znajomym Karola – po wybuchu II Wojny Światowej Karol przyjął go wraz z żoną pod swój skromny dach na Tynieckiej. To właśnie tam powstawały wówczas pierwsze realizacje teatralne, koncentrujące się początkowo na recytacji poetyckiej. W gronie bliskich i zaufanych osób organizowano również spotkania towarzyskie, przebiegające na rozmowach o sztuce, teatrze i literaturze – i tak amatorski teatr funkcjonujący początkowo pod nazwą „Słowa” w 1941 roku przekształcił się w Teatr Rapsodyczny, którego premierową sztuką był poemat „Król-Duch” autorstwa Juliusza Słowackiego. Do roku 1943 odbyło się w tym miejscu sześć premier, w tym między innymi „Pan Tadeusz”.

 

Rok 1942 był jednym z kluczowych momentów w życiu Karola Wojtyły. To właśnie wtedy, jesienią postanowił wstąpić do działającego w konspiracji Krakowskiego Seminarium Duchownego. Była to decyzja niezwykle odważna i tajna, o której wiedziało wyłącznie grono kilku najbardziej zaufanych osób. Aplikację Wojtyły przyjął ks. Rektor Jan Piwowarczyk. Wtedy to przyszły papież rozpoczął studia na działającym również w konspiracji Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, pozostając jednocześnie w dalszym ciągu robotnikiem krakowskiego Solvayu. Od września 1944 roku przebywał Wojtyła w konspiracyjnym Seminarium Duchownym, mieszczącym się w rezydencji Arcybiskupa Metropolity Krakowskiego, Adama Stefana Sapiehy. Po zakończeniu wojny Karol Wojtyła dalej kontynuował studia na wolnym już Wydziale Teologicznym, a na piątym roku został skierowany na studia w Rzymie. 1. listopada 1946, rok wcześniej niż pozostali klerycy, otrzymał Wojtyła święcenia kapłańskie.

 

 

Swoje trzy pierwsze msze prymicyjne Karol Wojtyła odprawił 2. listopada 1946 roku w krypcie św. Leonarda na Wawelu. Wybierając to miejsce Wojtyła chciał „dać wyraz więzi duchowej z wszystkimi, którzy w tej katedrze spoczywają”.

Do Rzymu Karol wyjechał w listopadzie 1946 roku. Był to jego pierwszy pobyt za granicą, a podróż pociągiem relacjonuje w ten sposób: “Patrzyłem z okna wagonu na znane mi z podręczników geografii miasta. Po raz pierwszy oglądałem Pragę, Norymbergę, Strasburg i Paryż, gdzie zatrzymaliśmy się w Seminarium Polskim przy rue des Irlandais(…)”. Pod koniec listopada Wojtyła wraz z innymi studentami dotarł do Rzymu, gdzie początkowo skorzystali z gościnności pallotynów. Następnie zapisał się na dwuletnie studia na Angelicum, Papieską Uczelnię Wyższą pod patronatem św. Tomasza z Akwinu. Często po drodze na uczelnię wstępował do kościoła św. Andrzeja na Kwirynale, gdzie modlił się do relikwii świętego Stanisława Kostki.

Na początku lipca 1948 roku Wojtyła obronił pracę doktorską i wyruszył w podróż powrotną do Polski. W Krakowie otrzymał pierwszą posadę wikariusza w parafii w Niegowici, miejscowości położonej niedaleko Gdowa. Przebywał tam przez rok, a jego praca skupiała się na wypełnianiu zwykłych obowiązków wikariusza i katechety. Prowadził wówczas zajęcia katechetyczne łącznie w pięciu szkołach podstawowych – w Niegowici oraz w sąsiednich wsiach. Sam Karol Wojtyła wspominał to w ten sposób: “Uczyłem religii w pięciu szkołach podstawowych, w wioskach należących do parafii w Niegowici, do których dowożono mnie wozem konnym lub bryczką.”

W sierpniu 1949 roku został Wojtyła przeniesiony na posługę do parafii św. Floriana w Krakowie. Na prośbę proboszcza Tadeusza Kurowskiego rozpoczął Karol katechizację młodzieży licealnej oraz studentów szkół wyższych. Co czwartek wygłaszał on konferencje na temat ludzkiej duszy oraz istnienia Boga. U świętego Floriana przebywał do roku 1951, gdzie na polecenie arcybiskupa Eugeniusza Baziaka został skierowany na urlop naukowy w celu napisania habilitacji na temat etyki i moralności. Właśnie wtedy zamieszkał pod adresem Kanonicza 19.

Autor: Kacper Kowalczyk

 

 

Opracowane na podstawie:

A. Boniecki, Kalendarium życia Karola Wojtyły, 1983.

A. Nowak, Karol Wojtyła – Jan Paweł II: kronika życia i pontyfikatu, 2005.

B. Lecomte, Pasterz, 2006.

J. Turnau, Karol Wojtyła – Jan Paweł II: kalendarium oraz testament Jana Pawła II, 2008.

 

Fotografie pochodzą z prywatnego albumu ks. Karola Wojtyły ze zbiorów Muzeum Archidiecezjalnego Kardynała Karola Wojtyły w Krakowie oraz z Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie